Volkscultuur
De laatste jaren is er binnen en buiten Nederland steeds meer belangstelling voor volkscultuur, zowel bij culturele organisaties en vrijwilligers als bij de overheid. Ook de Provincie Overijssel heeft volkscultuur opgenomen als één van de speerpunten in haar beleid. Om bij te kunnen dragen aan de ondersteuning en ontwikkeling van de Overijsselse volkscultuur is het belangrijk een helder beeld te hebben van wat het begrip volkscultuur precies inhoud. Het Nederlands Centrum voor Volkscultuur geeft inzicht op dit gebied.
Wat is volkscultuur?
Het Nederlands Centrum voor Volkscultuur (NCV) definieert volkscultuur als: 'de manier waarop mensen vroeger en nu hun dagelijks leven vormgeven'. Bij volkscultuur horen alledaagse dingen, gewoonten en gebruiken, tradities en rituelen, normen en waarden, roots en identiteit. Het is de culturele bagage die iedereen van huis uit mee krijgt en bevat dus ook herinneringen en ervaringen. Volkscultuur gaat over tradities en rituelen van vandaag de dag. De gewoonten en gebruiken die wij meestal onbewust van onze ouders en voorouders hebben overgenomen passen we aan onze tijd en ons leven aan. Hiermee is volkscultuur dus niet iets van vroeger, maar juist van nú.
Zodra we het hebben over gewoonten en tradities, die uit het verleden stammen, maar die voor de mensen van nu nog altijd betekenis hebben spreken we van ‘immaterieel cultureel erfgoed’. Concreet gaat het hierbij om streektalen, tradities, folklore, verhalen, muziek, ambachten, streekdrachten en kennis en praktijken over de natuur en het universum. Ook de volksculturele uitingen van migrantengroepen, zijn onderdeel van volkscultuur.
Streekcultuur versus Volkscultuur
In deze website worden zowel de termen volk- als streekcultuur gebruikt. Er is een grote overlap tussen deze twee begrippen. Streekcultuur is de volkscultuur in een bepaald regio (streek). Volkscultuur is dus iets algemener dan streekcultuur.
Volkscultuurbeoefening
Omdat volkscultuur de manier is waarop mensen hun dagelijks leven vormgeven, is iedereen er bewust of onbewust onderdeel van. Vroedvrouwen, uitvaartverzorgers, restaurants, kerkgenootschappen, kermissen, scholen, bibliotheken, straatfeesten en shantykoren; iedereen is onderdeel van onze hedendaagse Nederlandse volkscultuur. De meeste mensen nemen onbewust deel, maar er zijn steeds meer mensen die dit bewust doen. Het NCV onderscheidt hierbij:
De reflectieve vorm van volkscultuurbeoefening
Deze vorm van volkscultuur wordt beoefend door mensen die onderzoek doen naar volksculturele aspecten. Hierbij kunt u bijvoorbeeld denken aan musea, archieven en historische verenigingen die onderzoek doen naar rituelen bij rouw en begrafenis of de geschiedenis van streekproducten.
De actieve vorm van volkscultuurbeoefening
Deze vorm van volkscultuur wordt beoefend door mensen die aspecten van hun roots naspelen of een kunst / ambacht beoefenen vanuit een traditie. Hierbij kunt u denken aan levende geschiedenis en folklore groepen, traditionele sporten en volkskunstverenigingen.
Binnen iedere gemeente in Overijssel zijn er organisaties, instellingen en particulieren die zich op reflectieve of actieve wijze bezig houden met volkscultuur.
